Geschreven door dierenarts Susan Brown, 2001

Een voedzaam en uitgebalanceerd dieet is de basis voor een goede gezondheid voor alle dieren. Dit geldt ook voor de fret. Fretten worden al sinds 300 voor Christus door mensen gehouden, maar pas de laatste 40 jaar hebben we hun voeding gewijzigd van rauw voedsel naar commercieel kant-en-klaar voer. We doen dat voornamelijk, omdat we graag een eenvoudige oplossing wilden met een hopelijk voedzaam dieet. Zo kunnen we makkelijker onze fretten in huis houden. Iedereen zal het met me eens zijn dat het nou eenmaal makkelijker is om wat brokjes uit een zak voer te gieten dan om buiten op jacht te gaan naar prooidieren om de fretten mee te voeren....

De vraag rijst of we met deze kant-en-klare voeding wel het optimale dieet voor de fret benaderen. Is het wel zo dat we de rauwe ingredienten kunnen vermalen, verhitten tot hoge temperaturen dan nog enkele ingredienten toevoegen die fretten normaliter niet zouden eten, deze samen met de andere ingredienten veranderen of vernietigen door het bereidingsproces het in een brokje persen, met vermakelijke vormpjes en dan denken dat dit even goed zou zijn als een natuurlijke voeding? Vergelijk het met ons Wonderbrood, dat ik als kind vaak at. Het is ontdaan van menig gezonde voedingsstof dan kunstmatig weer het een en ander toegevoegd en in een leuke verpakking gedaan die vrolijk vermeld hoe voedzaam het wel niet is. We worden allemaal ingepakt door de leuke verpakking met ballonnetjes die ons doet geloven dat we een gezond product kopen. En vinden we nu niet ook de verpakkingen leuk met de lieve frettenkopjes erop? Als er zo'n lief frettenkoppie op staat, dan moet het toch wel een goed voer voor fretten zijn? Zou dat ook niet zo moeten zijn?

Gezondheid en voeding

Ik ben al 25 als dierenarts werkzaam met exotische dieren en heb gezien hoeveel schade we hebben gedaan bij meerdere diersoorten door weg te stappen van de rauwe meer natuurlijke voeding van een soort, om over te stappen naar commercieel voedsel. Twee grote voorbeelden hiervan zijn onze konijnen en diverse vogelsoorten. We zien dan ook dat bij over de jaren heen hierbij dat de fabrieksmatig geproduceerde voeders een veelheid aan ziekten en vroegtijdig overlijden heeft veroorzaakt in beide groepen dieren. Nadat we weer terugkeerden naar voedingen die meer overeenstemden met hun fysiologie, zagen we een enorme daling in deze aandoeningen en er zijn geen nieuwe aandoeningen voor in de plaats gekomen.

Er is een groeiend aantal eigenaren en mensen werkzaam in de gezondheidszorg voor dieren die geloven dat ook de kant-en-klare honden- en kattenvoeding zorgt voor een toename in het aantal ziekten bij de diersoorten. Deze dieren overzetten van hun huidige voeding naar een rauw uitgebalanceerd dieet geeft vaak een ongelofelijke verbetering. Ik ben de afgelopen vier jaar overgestapt met mijn eigen vier honden (varierend van mini tot reuzenras) naar een voeding gebaseerd op rauw vlees. Eerlijk gezegd wil ik niet meer terug naar brokvoeding. In mijn geval waren er meerdere problemen die verdwenen bij deze voedingsverandering zonder verdere behandelingen, waaronder anaalklierproblemen, huidproblemen, oorproblemen, overgewicht en maagdarmproblemen.

Ik ken persoonlijk een aantal mensen die dezelfde switch maakte met zowel katten als honden en de resultaten zijn opmerkelijk. Bij de meeste dieren zie je een dramatische toename in de energie en een afname in het overtollige gewicht. Soms konden dieren minderen of zelfs stoppen met medicijnen die ze voorheen wel nodig hadden. Natuurlijk moeten we het dieet niet als wondergeneesmiddel zien en genezing voor alle ziekten, maar het is logisch om te bedenken dat als het lichaam juist gevoed wordt, het zich beter kan weren tegen ziekten en benodigde medicijnen beter kan benutten.

Ik wil in dit artikel geen tijd besteden aan het bestuderen van de diervoedingsindustrie. Ik denk niet dat de diervoedingsindustrie per definitie "slecht" is, zoals sommigen ons willen doen geloven. Er zijn fabrikanten die alleen uit zijn op het geldelijke gewin door middel van de productie van diervoeding, maar er zijn ook die zeer toegewijd zijn en een zo gezond mogelijke voeding willen produceren. En wie zijn wij om ze daarvan te weerhouden? Zelf twijfel ik alleen aan de mogelijkheid om door middel van het bereidingsproces van mengen koken en persen dit doel te kunnen bereiken. Ik geloof dat we opnieuw moeten overdenken wat we als passend diervoeder willen zien. En zelfs nu zijn er al een aantal dieetvoedingfabrikant die de weg op gaan van de meer natuurlijke diervoeding. Uiteindelijk is het zo dat de fabrikanten volgen wat de wensen zijn van de diereigenaren en hierop reageren door in de wens te voldoen. Het zal aan ons zijn dergelijke veranderingen in gang te zetten of zelfs af te dwingen.

De voeding van de fret

Dus wat zou een fret moeten eten? Laten we eens kijken naar de fysiologie van het maagdarmstelsel van de fret. Fretten zijn strikte carnivoren en gebouwd op het eten van hele prooidieren, alle delen van het prooidieren inbegrepen. Het enige in hun dieet dat geen vlees is, is de inhoud van de maag en darmen van hun prooi, alwaar die deels is verteerd. Hieronder vallen vaak kleine hoeveelheden granen, vruchten en groenten. Fretten hebben een erg kort maagdarmstelsel en de flora (organismen die in de darmen leven) is zeer eenvoudig, anders dan bij planten en graseters. In zo'n 3 a 4 uur passeert het voedsel de darmen. De fret is daarmee zeer inefficient in het absorberen van voedingsstoffen. Fretten eten vaak per dag meerdere kleine maaltijden en wat er overblijft, nemen ze mee naar hun hol om later op te eten. Wie kent het niet de fret die eten meeneemt en wegstopt in een hoekje van de kooi of in een stoel?

Vanwege het korte maagdarmstelsel en de slechte opname van de voedingsstoffen, hebben fretten een voeding nodig dat hoog geconcentreerd is. Vet is dan de belangrijkste bron van energie (calorieen). Het eiwit moet hoog verteerbaar en van dierlijke bron zijn. Een dergelijke voeding komt overeen met de samenstelling van prooidieren, waarbij ook de essentiele vitaminen en mineralen inbegrepen zijn.

Plantaardige voeding
Frettenvoeding mag geen koolhydraten zoals in groenten, fruit of granen zitten als hoofdbron van energie bevatten. Fretten kunnen vezels niet verteren. Deze zitten ook in groenten en fruit. Als er een grote hoeveelheid vezel in de voeding zit, wordt daarmee de verteerbaarheid van de voeding verlaagd. Fretten hebben een hoogwaardige hoogverteerbare voeding nodig en dit lijkt niet aangewezen. Plantaardige eiwitten worden slecht benut. Als er een overmaat aan plantaardige eiwitten in de voeding zitten, kan de fret gaan lijden aan ziekten zoals blaasstenen, maagdarmontsteking (met vermageren, diarree, en zweren in de huid en op de oorpuntjes en gezwollen voetjes), een slechte vacht en huid conditie, slechte groei bij de puppies en verminderde vruchtbaarheid. Hondenvoer en vegetarische diervoedingen zijn geheel niet geschikt om te gebruiken als frettenvoeding vanwege de hoge concentratie plantaardige eiwitten en vezels. Concluderend kunnen we stellen dat fretten vet gebruiken als energiebron en niet de koolhydraten. Ook hebben zij een hoogverteerbare voeding nodig hebben op vleesbasis en kunnen plantaardige eiwitten niet goed benutten.

Insulinomen
Een extra punt van aandacht is dat de voedingen met hoge hoeveelheden koolhydraten bij de fret een stressfactor kunnen vormen voor de betacellen in de alvleesklier. Helaas zijn insulinomen - tumoren van de betacellen in de alvleesklier - een zeer vaak voorkomende aandoening bij fretten ouder dan 2 jaar (gemeten in Amerika). De functie van de betacellen is het reageren op te hoge bloedsuikerspiegels met het aanmaken en afgeven van insuline om die glucosespiegels te laten normaliseren. Als normale betacellen gebombardeerd worden met een teveel aan suikers afkomstig uit die koolhydraten, kunnen ze overactief raken (hypertrofieren) om aan de hoge insuline vraag te kunnen voldoen.

Blijft het fretje voeding krijgen met een hoge hoeveelheid koolhydraten, dan kunnen de betacellen uitgeput raken, zoals gebeurt bij mensen en dieren die een glucose ge-induceerde diabetes ontwikkelen. Een andere mogelijkheid is dat in plaats van de burn-out, de cellen van hypertrofie veranderen in neoplasie (kanker). Kanker is een abnormale groei van cellen en kan voorafgegaan worden door een staat van hyperplasie. Laat ik benadrukken dat het mechanisme waardoor deze verandering optreedt bij fretten nog niet wetenschappelijk is bewezen, maar het is een scenario dat geheel past in onze bevindingen.

Het is verontrustend te zien dat door de jaren heen in landen waar fretten een carnivoren dieet op basis van rauw vlees kregen insulinomen zeldzaam waren, terwijl in diezelfde landen na het populair worden van commerciele diervoedingen het aantal dieren met insulinomen steeg. Maar onafhankelijk daarvan, is het echt nodig dat we onze fretten iets te eten geven dat gemakt is van net passende voedingsmiddelen?

Natuurlijke voeding

De vraag rijst wat de beste frettenvoeding dan is? Veel mensen zullen gruwen als ik zeg (wat ik al jaren zeg) dat hele prooidieren het meest uitgebalanceerde dieet is voor fretten. We willen onszelf maar al te graag wijsmaken dat onze lieveling niet aan zoiets "vies" wil komen. Maar het zijn carnivoren, jagers en geen verpakking of reclame kan dat veranderen. Persoonlijk denk ik dat we de fret juist moeten waarderen voor die jagerskwaliteiten die van hun juist dat speciale huisdier maken dat ze zijn en ophouden om hen proberen te te veranderen in iets wat ze nooit kunnen zijn.

Prooidieren die beschikbaar zijn van een geschikte grootte zijn muizen, ratten of kuikens. Een dergelijk dieet voorziet in al de benodigde voedingsstoffen in de juiste hoogverteerbare vorm. Ook worden de spieren om het prooidier te verorberen in de nek en de kaken getraind en worden tijdens de maaltijd de tanden gereinigd en het tandvlees gemasseerd door het kauwen op de prooi. De hoeveelheid ontlasting is sterk verminderd, omdat de voedingsstoffen worden benut in plaats van weer uitgescheiden. Daarbij is er nog sprake van mentale stimulatie als de fret tijdens het eten moeite moet doen om het klein te krijgen en er variatie is in textuur en smak in plaats van een uniform en saai smakend brokje. Het is ook de voeding die eeuwenlang werd gegeven aan fretten voordat de commerciele voeding populair werd. Het is ook het dieet dat ik mijn laatste groep fretten jaren geleden voerde. Ik heb nog nooit fretten zo opgewonden gezien over hun voer en nog nooit werd er zo efficient alles opgepeuzeld tot het laatste kleine beetje aan toe.

Als we spreken over het voeren van prooidieren aan fretten, dan zijn er nog wel enkele vragen waar we aan moeten denken. Een ervan is “Worden fretten die prooidieren te eten krijgen agressief ten opzichte van mensen?" Het antwoord op deze vraag is een stellig NEE. Er is geen relatie tussen een natuurlijk dieet en agressie tegenover mensen. Ik kan dat zeggen vanuit zowel mijn eigen ervaringen als de ervaring van anderen, zowel in het verleden als in het heden.

Een tweede vraag is of er door het prooidier infectieziekten van de prooi over gedragen kunnen worden op de fret. Het is een uitstekende vraag. Er zijn inderdaad ziekten die overgedragen zouden kunnen worden. Aangezien er op dit moment veel schone prooidieren beschikbaar zijn, zouden er geen echte problemen hoeven ontstaan. Maar het betekent wel dat je zorgvuldig moet zijn in de keuze waar je je prooidieren vandaan haalt en niet zomaar bijvoorbeeld de muis die je in huis gevangen hebt gaat voeren. Onderaan het artikel staat en lijst met sites met informatie over versvleesvoedingen en prooidier leveranciers[2], maar er zullen er veel meer zijn. De meeste bedrijven kunnen bevroren ratten, muizen en kuikens leveren en soms betreft het zelfs levering aan huis! Dat deze bedrijven bestaan, komt doordat de vraag naar prooidieren is toegenomen door het houden van vleesetende reptielen. Zij hebben deze prooi nodig om te overleven, aangezien voor hen geen commercieel vervaardigde voeding bestaat.

De laatste vraag over het voeden van prooidieren is of het voeren van prooidieren dood of levend moet gebeuren. Ik denk dat de kwaliteit van de voeding niet afhangt van het wel of niet levend zijn van het prooidier. Ik denk ook dat de bedrijven die de dieren fokken en doden dit op een humane manier doen, zodat wij dit probleem niet hoeven op te lossen.

Emoties
De meeste Amerikanen zullen niet overgaan tot het voeren van prooidieren vanwege emotionele redenen. Ik kan er begrip voor opbrengen dat er emoties moeten overwonnen, maar we moeten ons goed realiseren dat als we een commercieel bereid voer geven aan onze fret, dat we hiermee ook dieren hebben laten doden voor het bereiden van dat voer. Het enige verschil is dat we niet geconfronteerd worden met de koe of de kip die ervoor gedood werd en we nu naar een lief klein muisje moeten kijken. Mocht als je niet overgaat tot het voeren van prooidieren, overweeg in elk geval om zo nu en dan een muis als tussendoortje te geven aan je fret.

Kant-en-klaar vlees

De tweede beste keuze voeding voor fretten in plaats van het geven van prooidieren is een uitgebalanceerde vers vlees voeding voor carnivoren. Er zijn meer en meer van zulke vers vlees voedingen verkrijgbaar. Ofwel gevriesdroogd ofwel ingevroren, aangezien de voedingsindustrie meer en meer tot inzicht komt dat het bereidingsproces van de brokvoeding de voedingswaarde niet ten goede komt. Verschillende van deze voeders zijn met goed resultaat gebruikt bij fretten. Een van mijn huidige favorieten is het Archetype dieet van Wysong[3]. Het is koud bereid en bevat runder-, lams- en kippevleesproducten, het wordt goed geaccepteerd en komt in kleine verpakkingen waardoor het makkelijk te voeren is. Je moet wel opletten dat een versvlees voeding gemaakt is van vlees dat geschikt is voor menselijke consumptie (liefst organisch) alle delen van het dier bevat (orgaanvlees, spieren vet en botten), een hoog gehalte aan vet heeft en geen graan of graan producten zoetstoffen of kunstmatige conserveermiddelen bevat. Gebruik geen producten voor honden aangezien die groenten en granen bevatten. In de lijst van internetsites staan ook leveranciers van dergelijke voeders. Ik geloof dat de productie van uitgebalanceerde organische vers vlees voedingen voor dieren de toekomst is van de diervoedingsindustrie. Het kan ons een gezond alternatief geven voor het voeren van prooidieren.

Droge voeders

Nu wil ik nog uitweiden over de droge commerciele voeders voor fretten, dezelfde voeders die vele dierenartsen (inclusief ikzelf) gedurende vele jaren hebben aanbevolen. Hoewel er enorme vooruitgang is geboekt in de kwaliteit van deze voeders in de afgelopen 25 jaar dat ik in de praktijk ben, moet ik er nog steeds een tegenkomen waarvan ik vol overtuiging kan zeggen dat het volledig passend is voor de fret.

Laten we kijken naar de samenstelling van dergelijke voeders en dit vergelijken met wat we weten over frettenvoeding. We hebben gezien dat fretten carnivoren zijn en een hoog eiwit en vet gehalte nodig hebben met minimale hoeveelheden koolhydraten. Om maar getallen te gebruiken, een droge brok voor fretten zou op zijn minst 30-40% ruw eiwit moeten hebben en 15-20% vet. Het eiwit zou van dierlijke oorsprong moeten zijn en hoog verteerbaar. Ongelukkigerwijze vermelden de etiketten niet de verteerbaarheid van eiwitten en vetten[4] en het eiwitpercentage dat vermeld staat bevat zowel dierlijk als plantaardig eiwit. Daarbij komt dat granen zoals mais en tarwe of rijst niet alleen gebruikt worden om het eiwitgehalte aan te vullen, maar ook als vulling. Daarnaast zijn ze nodig om van de massa brokjes te kunnen maken. De ingredienten op het etiket staan in volgorde van hoeveelheid aanwezig in het product, met bovenaan het ingredient dat het in de grootste hoeveelheid erin zit. Voor fretten zouden de eerste drie ingredienten vlees gebaseerd moeten zijn. In een onderzoek dat ik gedaan heb, naar twaalf droogvoeders voor fretten op dit moment op de markt, voldeed slechts een van deze hier aan. Maar ook hier stond vervolgens mais, nog meer mais en zoetstoffen. Enkele van de voeders hadden granen als tweede ingredient, en bij allemaal waren granen een hoofdbestanddeel van het voer. De meerderheid van de voeders bevatten zoetstoffen van de een of andere soort zoals molasse, dextrose, rozijnen en maisssiroop.

Nog onthouden wat ik gezegd heb over de alvleesklier? Wat denk je dat deze suikers, maakt niet uit in welke kleine hoeveelheid, zou kunnen doen met de betacellen? Commerciele droogvoeders worden verhit tijdens de productie en in dit proces gaan voedingsstoffen verloren of worden zij veranderd, zodat ze kunstmatig moeten worden aangevuld. Daar komt bij dat andere toevoegingen nodig zijn om bederf tegen te gaan. Om het zo mogelijk nog erger te maken, zaten in sommige voeders nog gedroogde groenten en fruit. Fretten hebben deze niet nodig en de toevoeging ervan in gedroogde vorm, maakt dat ze vrijwel niet te verteren zijn voor de fret. We hebben al een fret gezien die een spoedoperatie nodig had om een stukje gedroogde wortel - uit een dergelijk fretten voer - te verwijderen omdat hierdoor zijn darmen verstopt waren geraakt. Duidelijk dat dit voer was samengesteld om aantrekkelijk uit te zien voor de mens, en niet veel te doen had met geschikte voeding voor fretten.

Snoepjes

De slechtste voorbeelden van frettenvoedsel zijn de frettensnoepjes. Negen van de tien frettensnoepjes die ik heb onderzocht bevatten vrijwel geen vleesbestanddelen en bestonden geheel uit zoetstoffen en granen, met soms wat fruit en groenten er doorheen. Dit is niet gezond en zelfs gevaarlijk. Daarbij moeten we ons realiseren dat mensen die dergelijke snoepjes geven dit doen omdat het aantrekkelijk is te zien hoe een fret geniet van een snack. Dus als de fret het zo lekker vind en ervan geniet, dan kunnen het er ook vijf of zes worden? Bij een dier met een dergelijk klein lichaamsgewicht, betekenen vijf of zes snoepjes een groot deel van de dagelijkse voedingsbehoefte van die dag. Natuurlijk vinden fretten die snoepjes lekker, dat komt door de zoetstoffen. Maar betekent dat ook dat ze gezond zijn voor fretten? Ik houd van chocolade, maar als 25% van mijn voeding bestond uit chocolade, zou ik een enorm gezondheidsprobleem creeeren, inclusief diabetes! Opnieuw is de verpakking gemaakt om de mensen tevreden te stellen en zolang wij de snoepjes blijven kopen, zullen de bedrijven ze blijven produceren.

Fretten hebben geen toevoegingen nodig als ze een uitgebalanceerde versvleesvoeding of een prooidierendieet krijgen. Teveel toevoegingen van vetzuren kan leiden tot overgewicht. Wat kunnen we fretten dat geven als snoepjes of snack tussendoor? Ten eerste hebben fretten geen emotionele behoefte aan snoepjes, het is de mens die dit nodig vind. Maar als je iets tussendoor wilt geven, waarom dan geen lekker stukje rauwe lever of hart, een klein beetje rauw vlees, een rauw ei of misschien wel een muis?

Overstappen

Mocht je besluiten om de overstap te maken, kan het gebeuren dat je fretten een specifieke smaak hebben ontwikkeld en verandering niet waarderen. Ik denk niet dat het nodig is om de fretten te wennen van hun minder verteerbare voeding en slechts geleidelijk het hoger verteerbare voer te introduceren. Ik verander gewoon abrupt, van het ene op het andere moment. Als je het oude voer blijft aanbieden, dan kan het gebeuren dat de overstap nooit plaatsvindt. Het kan nodig zijn om je fret hongerig te laten worden. Tijdelijk het nieuwe eten met vetsuplement overgieten, als stimulans kan helpen. Bedenk wel dat fretten met insulinomen niet langer dan zes uur mogen vasten. Als je fret op dit moment behandeld wordt voor een aandoening, overleg dan eerst met je dierenarts.

Als je dit artikel uit hebt en er niets anders mee doet dan eens etiketten lezen en bewuster kijken naar de voeding van je fret, dan heb ik een belangrijk doel bereikt. Ik heb je opnieuw laten nadenken over hoe we onze fretten voeden, dan is dat nog beter, maar ik ben me bewust van het feit dat verandering tijd nodig heeft. Het geven van een gezondere voeding zal je vermoedelijk iets meer kosten en het kost ook meer moeite om de voeding of prooidieren te krijgen, maar als het je bespaart op de dierenartskosten en het het leven van je fret verlengt, is dat dan niet waard? Diervoederfabrikanten zullen niet uit zichzelf stoppen met het maken van ongeschikte frettenvoeders, tenzij we stoppen met ze te kopen. We hebben de mogelijkheden om redelijke alternatieven te bieden als alternatief voor het prooidier, als consument moeten we dat vervolgens eisen.

Wees goed geinformeerd en beslis voor jezelf wat het beste is voor je fret.

--------------------------------------------------------------------------------

[2] Noot van de vertaler: deze lijst is weggehaald, aangezien deze voor Nederland weinig zinvol is
[3] Noot van de vertaler: dit is in Nederland niet verkrijgbaar. Een alternatief hiervoor is Carnibest
[4] in de Eu regels is dit ook niet toegestaan, een goede fabrikant kan deze cijfers wel op aanvraag leveren

Dit artikel is met toestemming geplaatst, het is niet mijn tekst. Op deze tekst rust copyright en mag dus niet zomaar overgenomen worden!

Over mij

Over mij

Nieuwsgierig wie er achter deze website zit? Klik dan op de foto!

Frettenfoto's

Fotos

Wat foto's, omdat een fret nu eenmaal fascinerend is om naar te kijken.

Colofon

Over deze website

In deze colofon vind je meer informatie over de website.

Zoeken

Contact

Het kan zomaar gebeuren dat je de behoefte voelt om contact met mij op te nemen. Geen nood, daar is een oplossing voor!

Klik hier voor het contactformulier